محمد بن زكريا الرازي

108

كتاب الجدري والحصبة ( آبله و سرخك ) ( فارسى )

بيمارى را بسيار خوب از عهده برآمده است . رازى را عقيده آن بوده كه هرچه زودتر بايد در بروز آبله و سرخك تسريع گردد . اين مطلب را در فصل ششم كتاب با دستورهاى چندى مشروح متذكر گرديد است و گويد : كه بايد به حال بيمار بسيار دقت و توجه داشت و در هر موقع كه ضعف و عطش و عرق و يا عوارض و علامات ديگر به بيمار دست داد چه بايد كرد ؟ مخصوصا اگر آبله به كندى ظهور كند ، تكليف طبيب چيست ؟ از همه مهمتر آنكه در دستور پوشيدن پيراهن نرم و خشك كردن عرق بيمار و پوشش عضو توصيه مىكند . رازى حمام و آبزن را براى بيمار در اين موقع ( يعنى در موقع بروز آبله ) صلاح نمىداند و دستور مىدهد كه مواظب باشند اگر بيمار را غشى آيد احتياط كامل شود . رازى ايضا در مورد تجويز داروها تأكيد مىكند كه حتى الامكان از آنها خوددارى شود و توجه به مزاج و اجابت بيمار شود و موادى خنك‌كننده و دم‌كرده‌هاى گياهى و ميوه‌اى و امثال آن به بيمار داده شود كه باعث تسهيل اجابت مزاج و زيادى ادرار گردد . آنگاه رازى نسخه‌هائى چند براى بيمار تجويز مىكند كه تمام از براى لينت مزاج و زياد شدن ادرار و تسهيل در بيرون زدن آبله نافع است . نسخه اولى كه تجويز نمود انجير و مويز دم‌گرفته است . سپس متذكر مىگردد كه نسخه ديگرى كه همان نسخه اول باضافه تخم رازيانه و كرفس است به بيمار داده شود و اضافه مىكند كه اين نسخه قويتر است . باز نسخ چندى كه از دومى قويتر است در كتاب آورده است . از فصول معتبر كتاب آبله و سرخك فصل هفتم است كه رازى توجه به چشم و گلو و اعضائى كه در موقع بروز آبله بايد به آنها توجه داشت مىباشد . دستور چكاندن قطره در چشم و توجه باينكه مثلا اگر آبله در ملتحمه بروز كند چه بايد كرد و توصيه